📕 पुस्तक परिचय आणि परीक्षण - "Set Boundaries, Find Peace" - By Nedra Glover Tawwab

🔰 #वाचन_संकल्प_महाराष्ट्र -महाराष्ट्राचा वाचन-ज्ञान महोत्सव 2025

पुस्तक घडवतो -सशक्त मस्तक...!

पुस्तक क्र.72

पुस्तकाचे नाव : Set Boundaries, Find Peace

लेखक : नेद्रा ग्लोव्हर तव्वाब

पुस्तक प्रकार : जीवन तत्वज्ञान -प्रेरणादायी (बेस्ट सेलर ) 

स्वयं-सुधार, मानसिक आरोग्य, आत्म-विकास

थीम: मानसिक स्वास्थ्य, नाती, सीमा निर्माण करणे, आत्म-सन्मान

प्रकाशन वर्ष: 2021

रेटिंग: ⭐⭐⭐⭐⭐ (4.5/5)

दिनांक 1 जानेवारी ते 15 जानेवारी या पंधरवड्यात महाराष्ट्र शासनाने जाहीर केलेल्या #वाचन_संकल्प_महाराष्ट्र या वाचन महोत्सव प्रकल्पाबद्दल मी पूर्वी एका पोस्टद्वारे माहिती दिली होती. त्यावर आपण सर्वांनी दिलेल्या अमूल्य प्रतिसादामुळे ह्या वाचन प्रेरणा चळवळीला नवसंजीवनी मिळाली आहे मित्रांनो.

आपल्या सकारात्मक सहभागामुळे आणि उत्तम सूचनांमुळे अनेक वाचकांनी मला जगप्रसिद्ध बेस्टसेलर पुस्तकांची ओळख तसेच त्यांची सखोल समीक्षा लिहिण्याचा सल्ला दिला. ह्या विश्वासाबद्दल आणि पाठिंब्यासाठी आपल्या सर्वांचे मनःपूर्वक आभार वाचकांनों..!

हीच प्रेरणा कायम ठेवत, मी लवकरच महत्त्वपूर्ण पुस्तकांचे आढावे आणि त्यांच्या जीवनोपयोगी शिकवणी तुमच्यासमोर सादर करणार आहे. वाचनाच्या या सुंदर प्रवासात आपण सर्वांनी अशीच साथ द्यावी ही विनंती.!

आजच्या शालेय आणि महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसह विविध समाजमाध्यमांवर ज्ञानकण शोधणाऱ्या वाचकांसाठी केवळ बेस्टसेलर पुस्तकांची यादी प्रकाशित करण्यापेक्षा, त्या पुस्तकांमधील जीवनोपयोगी मूल्ये, त्यांची समाजाभिमुखता, काळानुरूप होणाऱ्या बदलांशी त्यांची सुसंगती, जीवनप्रेरणा आणि विविध प्रकाशनांनी मराठीत उपलब्ध करून दिलेल्या प्रादेशिक तसेच जागतिक कीर्तीच्या पुस्तकांचे वेगळेपण समजावून सांगणे अधिक महत्त्वाचे ठरेल.

याच उद्देशाने, मी स्वतः काही निवडक पुस्तकांचे सखोल अध्ययन करून त्यातून मिळवलेले ज्ञान आपणा सर्वांसमोर सादर करत आहे. ह्या ज्ञानयात्रेचा भाग म्हणून #वाचन_संकल्प_महाराष्ट्र - 2025 ह्या अनोख्या वाचन-महोत्सवात आजच्या पुस्तकाची ओळख करून देत आहे.

📕 "Set Boundaries, Find Peace" - By Nedra Glover Tawwab

(मराठीत: "सीमा ठेवा, शांतता शोधा: स्वतःला पुनर्प्राप्त करण्यासाठी मार्गदर्शक")

हे पुस्तक आपल्याला आरोग्यदायी वैयक्तिक सीमा (Healthy Boundaries) कशा ठरवायच्या आणि त्या कशा काटेकोरपणे पाळायच्या यावर केंद्रित आहे. लेखक ही एक नामांकित थेरपिस्ट असून, तिच्या अनुभवातून ती स्पष्ट करते की, वैयक्तिक आणि व्यावसायिक नातेसंबंधांमध्ये सीमा निश्चित करणे का महत्त्वाचे आहे.

जेव्हा आपण स्पष्ट सीमा आखत नाही, तेव्हा तणाव, नाराजी, मानसिक थकवा, तणावजन्य संबंध आणि आत्म-सन्मानाचा अभाव जाणवतो. हे पुस्तक यावर उपाय देतं आणि आपल्याला "नाही" म्हणण्याची कला शिकवतं.

📕 ह्या पुस्तकाची मुख्य संकल्पना आणि मुद्दे.. ✍️

1. सीमा का आवश्यक आहेत?

अनेक लोक स्वतःच्या मर्यादा ठरवत नाहीत, कारण त्यांना इतरांचा रोष किंवा नकारात्मक प्रतिक्रिया यांची भीती असते.

पण सीमा नसतील तर इतर लोक तुमचा गैरफायदा घेतात, आणि तुम्ही मानसिकदृष्ट्या थकून जाता.

नकारात्मक नातेसंबंध टाळण्यासाठी आणि स्वतःच्या गरजा ओळखण्यासाठी सीमांचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे.

2. सीमांचे प्रकार:

लेखकाने सीमा वेगवेगळ्या श्रेणींमध्ये वर्गीकृत केल्या आहेत: –

शारीरिक सीमा: स्पर्श, वैयक्तिक जागा, आरोग्य

भावनिक सीमा: तुमच्या भावना आणि इतरांच्या अपेक्षा

मानसिक/बौद्धिक सीमा: विचार, श्रद्धा आणि मतभेद स्वीकारण्याची क्षमता

वेळेच्या सीमा: वेळेचा योग्य वापर आणि 'नाही' म्हणण्याची कला

आर्थिक सीमा: पैसे, खर्च, मदत आणि देणगीचे नियम

3. "नाही" म्हणण्याची कला:

"नाही" म्हणणं म्हणजे इतरांचा अपमान नव्हे, तर स्वतःचं संरक्षण करणं.

थेट, स्पष्ट आणि नम्रतेने "नाही" म्हणण्याचे तंत्र शिकवलं जातं.

स्वतःची जबाबदारी ओळखणं आणि इतरांचा अतिरिक्त भार न उचलणं महत्त्वाचं आहे.

4. सीमांचे उल्लंघन आणि त्यांचे परिणाम:

जर कोणी तुमच्या सीमांचा आदर करत नसेल, तर त्याचा परिणाम तणाव, निराशा आणि मानसिक आरोग्यावर होतो.

उदाहरणार्थ, कार्यालयात सतत ओव्हरटाइम करणे किंवा नाती टिकवण्यासाठी स्वतःच्या गरजा दुर्लक्षित करणे हे अपुरी सीमा (Weak Boundaries) असण्याचे लक्षण आहे.

लेखकाने "Toxic Relationships" (विषारी नातेसंबंध) ओळखण्याचे तंत्र दिले आहे.

5. सीमा निश्चित करण्याच्या पद्धती:

स्वतःला ओळखा: आपल्याला काय चालतं आणि काय नको, हे स्पष्ट ठरवा.

स्पष्ट संवाद: दुसऱ्यांना गृहित धरू नका; त्यांच्या समोर आपली भूमिका स्पष्ट मांडा.

सतत सराव करा: सीमा निर्माण करणे एक दिवसात जमत नाही, त्यासाठी सातत्याने प्रयत्न करावे लागतात.

गिल्ट (guilt) सोडून द्या: "मी कठोर दिसेन का?" ह्या विचारामुळे आपल्याला वाटणारी अपराधी भावना बाजूला ठेवा.

स्वतःच्या भावनांचा आदर करा: तुमच्या गरजा आणि भावनांना कमी लेखू नका.

📕 ह्या पुस्तकाचे वैशिष्ट्ये आणि शैली.. ✍️

✅ सोपी आणि स्पष्ट लेखनशैली: पुस्तकाचे भाष्य अतिशय साधे आणि सरळ आहे, त्यामुळे कुठलाही वाचक ते सहज समजू शकतो.

✅ व्यावहारिक दृष्टिकोन: लेखकाने दिलेल्या उपाययोजना त्वरित लागू करता येतील अशा आहेत.

✅ खऱ्या जीवनातील उदाहरणे: थेरपी अनुभवातून घेतलेल्या कथा आणि प्रसंग समाविष्ट आहेत.

✅ स्व-विश्लेषणासाठी व्यायाम: पुस्तकात काही प्रश्न आणि एक्सरसाइज आहेत, जे वाचकाला स्वतःच्या सीमांचे विश्लेषण करायला मदत करतात.

📕 ह्या पुस्तकाच्या काही मर्यादा:

❌ सांस्कृतिक फरक: पाश्चात्त्य समाजासाठी उपयुक्त असलेले काही तत्त्वज्ञान भारतीय संस्कृतीत तितकं सहज लागू होईलच असं नाही.

❌ आत्मसात करण्यासाठी वेळ लागतो: केवळ पुस्तक वाचून सीमांची अंमलबजावणी शक्य नाही. यासाठी सतत सराव आवश्यक आहे.

❌ सर्वच नातेसंबंधांसाठी उपयुक्त नाही: कुटुंब, समाज आणि कार्यस्थळावर वेगवेगळ्या प्रकारच्या सीमांची आवश्यकता असते, आणि त्या प्रत्येक गोष्टीसाठी पुस्तक पुरेसं तपशीलवार नाही.

📕 हे पुस्तक कोण वाचावे..?

✅ ज्या लोकांना "नाही" म्हणणं कठीण वाटतं.

✅ जे सतत मानसिक तणाव आणि थकव्याचा अनुभव घेत आहेत.

✅ जे नकारात्मक नात्यांमध्ये अडकले आहेत.

✅ जे कार्यक्षेत्रात आणि वैयक्तिक आयुष्यात सीमांचे उल्लंघन सहन करत आहेत.

✅ मानसिक आरोग्य आणि आत्मविकासात रस असलेल्या वाचकांसाठी हे पुस्तक उपयुक्त आहे.

📕"Set Boundaries, Find Peace" - Nedra Glover Tawwab या पुस्तकातील काही प्रेरणादायी विचार:

1. स्वतःच्या गरजांना प्राधान्य द्या..

"तुमच्या भावनांना, गरजांना आणि मर्यादांना योग्य स्थान द्या. जर तुम्ही स्वतःकडे लक्ष दिलं नाही, तर कोणीच देणार नाही."

2. "नाही" म्हणणं ही एक कला आहे..

"नाही म्हणणं म्हणजे कठोर होणं नव्हे; ते स्वतःचा आदर करणं आहे."

3. तुमच्या मानसिक शांततेसाठी तुम्ही जबाबदार आहात..

"लोकांच्या अपेक्षांना पूर्ण करणे तुमचे कर्तव्य नाही. तुमची जबाबदारी तुमच्या आरोग्याची आणि आनंदाची आहे."

4. इतरांना शिकवू नका, त्यांना समजू द्या..

"तुम्ही इतरांना बदलू शकत नाही, पण त्यांच्याशी कसं वागायचं हे ठरवू शकता."

5. भावनिक आरोग्यासाठी स्पष्ट संवाद आवश्यक आहे..

"मूक सहनशीलता आणि गृहितकांवर आधारलेले संवाद कोणत्याही नात्याला बळकट करत नाहीत. स्पष्ट, थेट आणि सौम्य संवाद हाच आधार आहे."

6. तुम्ही स्वतःला जितका आदर द्याल, तितका इतर तुमचा आदर करतील..

"तुम्ही स्वतःला कमी लेखाल, तर लोक तुम्हाला त्याच नजरेने पाहतील. तुमच्या किंमतीची जाणीव ठेवा."

7. तणाव आणि थकवा टाळण्यासाठी सीमांची गरज आहे..

"तुम्ही सतत दुसऱ्यांसाठीच कार्यरत राहिलात, तर एक दिवस स्वतःसाठी काहीच उरणार नाही. मानसिक थकव्याचा उपचार म्हणजे स्वतःसाठी ठामपणे सीमा आखणं."

8. प्रत्येक गोष्टीला "हो" म्हणणं म्हणजे स्वतःला विसरणं..

"जेव्हा तुम्ही प्रत्येक विनंतीला ‘हो’ म्हणता, तेव्हा तुम्ही स्वतःच्या गरजा दुर्लक्षित करता. तुम्हाला काय हवंय हे समजून घ्या आणि त्याप्रमाणे निर्णय घ्या."

9. गरजेपेक्षा जास्त सहन करणं हे आत्मसन्मानाला मारक आहे.

"तुमच्याकडे सहन करण्याची क्षमता आहे याचा अर्थ असा नाही की तुम्ही प्रत्येक गोष्ट सहन केलीच पाहिजे."

10. मानसिक शांततेसाठी काही नात्यांपासून लांब जाणं गरजेचं असतं..

"प्रत्येक नातं टिकवणं गरजेचं नाही. काही नाती तुम्हाला संपवतात. स्वतःच्या मानसिक आरोग्यासाठी त्यापासून लांब जाणं ही योग्य निवड असते."

हे विचार आपल्या दैनंदिन आयुष्यात अमलात आणले, तर आपल्याला मानसिक शांती, आत्मसन्मान आणि निखळ समाधान मिळू शकतं मित्रांनो..!

"Set Boundaries, Find Peace" हे पुस्तक एक Transformational Guide आहे, जे आपल्याला आरोग्यदायी नाती ठेवण्यासाठी मदत करतं. मानसिक शांतता आणि आत्मसन्मान टिकवण्यासाठी योग्य सीमा आखणं कसं आवश्यक आहे, हे पुस्तक प्रभावीपणे स्पष्ट करतं.

जर तुम्हाला स्वतःसाठी वेळ, ऊर्जा आणि मानसिक शांतता हवी असेल, तर हे पुस्तक नक्कीच वाचण्यासारखं आहे. मात्र, त्यातील संकल्पना प्रत्यक्षात उतरवण्यासाठी सातत्यपूर्ण सराव आणि स्वतःच्या भावना ओळखण्याची तयारी असावी.

हे पुस्तक संपूर्ण मानसिक आरोग्य आणि वैयक्तिक विकासासाठी मार्गदर्शक ठरू शकतं. विशेषतः, जे लोक आपल्या आयुष्यातील तणाव आणि ओव्हर-कमिटमेंटपासून मुक्ती शोधत आहेत, त्यांच्यासाठी हे पुस्तक नक्कीच उपयोगी आहे.

हे पुस्तक वाचकांना केवळ विचार करायला भाग पाडत नाही, तर प्रत्यक्ष कृती करण्याची प्रेरणा देते. त्यामुळे हे पुस्तक यशस्वी होऊ इच्छिणाऱ्या प्रत्येकाने वाचावे आणि त्यातील तत्वे आचरणात आणावीत मित्रांनो..

धन्यवाद, मित्रांनो..!🙏

हा उपक्रम तुम्हाला आवडला असेल, तर कृपया तो इतरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी शेअर करा. वाचन-संस्कृती वृद्धिंगत करण्यासाठी तुमचा सहभाग महत्त्वाचा आहे. तुमच्या प्रतिक्रिया आणि सूचना देखील आमच्या कार्यास प्रेरणादायी बळ नक्कीच देतील मित्रांनो..

चला, मिळून वाचन-चळवळीला बळ देऊ..! 

#वाचनसंस्कृती #ज्ञानसंपन्नतेकडेएकपाऊल

📕विशेष टीप:

सदरील पुस्तकाचा हा सारांश तुमच्यासमोर मुक्त माहितीच्या आधारे सादर करण्यात आला आहे. तथापि, संपूर्ण पुस्तकाचा आस्वाद घेण्यासाठी आणि सखोल वाचनासाठी, अधिकृत वेबसाईटवरूनच पुस्तक खरेदी करण्याची विनम्र विनंती आहे.

या वाचन प्रकल्पाचा कोणत्याही प्रकारचा व्यावसायिक हेतू नाही. समाजमाध्यमांच्या माध्यमातून दर्जेदार साहित्यकृतींविषयी जागरूकता निर्माण करणे आणि वाचन-संस्कृतीला प्रोत्साहन देणे हाच यामागील मुख्य उद्देश आहे. अभिव्यक्ती आणि विचारस्वातंत्र्य अधिकाधिक सक्षम व्हावे, यासाठी उच्च उद्दात हेतूने हा उपक्रम हाती घेतला आहे. इंटरनेटवर उपलब्ध असलेल्या ओपन सोर्स स्रोतांचा योग्य वापर करून हे लेखन सादर करण्यात आले आहे.

-एक पुस्तकप्रेमी आणि समीक्षक :

-लेख संकलन आणि संपादन इंटरनेटवरील माहितीवरून.✍🏻

#विद्यार्थीमित्र प्रा.रफीक शेख 

🎓 डॉ. ए.पी.जे.अब्दुल कलाम विद्यार्थी फाउंडेशन, परभणी.

https://www.vidhyarthimitra.com

#वाचनसंकल्पमहाराष्ट्र, #आम्हीं_पुस्तकप्रेमी, #विद्यार्थीमित्र, #वाचनचाळ #वाचनचळवळ,#readingcommunity #bookstagram ,#readingcommunity,#मराठीसाहित्यिक, #एकता, #पुस्तकप्रेमीपुणेकर, #पुस्तक, #पुस्तकप्रेमी, #bookshelfspeakers, #पुस्तक_समीक्षा,#वाचनसंस्कार #पुस्तकप्रेमी #मराठीवाचन #ज्ञानमार्ग